Menu

vtn ban02

Η ΞΗΡΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΤΙΣ ΑΓΕΛΑΔΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Η Ξηρά Περίοδος (ΞΠ) είναι μια παραδοσιακή διαδικασία διάρκειας 6-8 εβδομάδων, ανάμεσα σε δύο γαλακτικές περιόδους, η οποία καθιερώθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από Άγγλους αγελαδοτρόφους. Λίγα χρόνια αργότερα υιοθετήθηκε και από τους Αμερικανούς εκτροφείς. Ουσιαστικά, η απόφαση αυτή λήφθηκε με την «παρότρυνση» της ιδίας της αγελάδας και όχι μόνο κατ’ επιλογή του ίδιου του παραγωγού. Όπου κατά τη διάρκεια αυτή, η αγελάδα έχει ανάγκη για ξεκούραση ώστε να είναι έτοιμη για τον τοκετό αλλά και την επερχόμενη γαλακτική περίοδο, όπου κατά τη διάρκεια της φάσης αυτής, βελτιώνεται η σωματική της κατάσταση από τυχόν απώλειες κατά την περίοδο της δεκάμηνης γαλουχίας, όπως και για την ανάπλαση του μαστικού αδένα, για να είναι έτοιμος να ανταποκριθεί στον τοκετό και την επόμενη γαλακτική περίοδο.

Κατάληλη διαχείριση μαζί με ισόρροπη διατροφή στην ξηρά περίοδο, είναι τα βασικότερα κριτήρια για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων, στην επερχόμενη γαλακτική περίοδο, όπως για παράδειγμα, αυξημένη ικανότητα κατανάλωσης ξηράς ουσίας, καλή υγεία του ζώου, αύξηση της αναπαραγωγικής αποδοτικότητας και υψηλότερη γαλακτοπαραγωγή. Ο λόγος είναι, ότι με την εφαρμογή ενός σωστού σιτηρεσίου, μειώνονται σε μεγάλο βαθμό τα περιστατικά εκδηλώσεων των μεταβολικών νόσων (π.χ. λιπώδης εκφύλιση του ήπατος, καιτοναιμία, χωλότητες, μειωμένη γονιμότητα κ.ά.) και βελτιώνοντας με αυτό τον τρόπο τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, λόγω του περιορισμού ή της αποφυγής εκδήλωσης του αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου. Για αυτό, συνιστάται να γίνονται περιοδικοί έλεγχοι εκτιμήσεως της σωματικής κατάστασης του ζώου, στην ξηρά περίοδο. Η επιτυχία ενός προγράμματος ξηράς περιόδου, απαιτεί να γνωρίζει ο αγελαδοτρόφος τις μεταβολικές νόσους στις οποίες είναι επιρρεπής η αγελάδα και πώς μπορούν να προληφθούν.

Κανονικά, η ξηρά περίοδος θα πρέπει να διαχωρίζεται σε δύο φάσεις, η πρώτη φάση είναι διάρκειας 5 εβδομάδων και η δεύτερη διάρκειας 3 εβδομάδων, η οποία καλείται μεταβατική περίοδος (transitionperiod). Στην α΄ φάση της ξηράς περιόδου, πρέπει να ακολουθείται διατροφή που να καλύπτει λίγο επιπλέον από τις ανάγκες συντήρησης του ζώου. Ακόμα θα πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στα ζώα, ώστε να μην αυξηθεί ο βαθμός της σωματικής κατάστασης της αγελάδας πέραν από τα ενδεικνυόμενα όρια, διότι η «παχυσαρκία» των αγελάδων κατά την περιγεννητική περίοδο, είναι η κύρια αιτία πρόκλησης του αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου, εξαιτίας του οποίου εμφανίζονται τα πλείστα προβλήματα της σύγχρονης αγελαδοτροφίας. Στη μεταβατική περίοδο, η αγελάδα περνά από την ξηρά περίοδο στον τοκετό και την γαλακτοπαραγωγή, περίοδος όπου ο οργανισμός της αγελάδας αντιμετωπίζει πλειάδα μεταβολικών προσαρμογών, συνάμα με τη μειωμένη ικανότητα λήψης τροφής, επηρεάζουν τον μεταβολισμό των αγελάδων προκαλώντας καταβολισμό του γλυκογόνου του ήπατος και στο καταβολισμό του λιπώδους ιστού, για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες του ζώου, έτσι οι συγκεντρώσεις στο πλάσμα του αίματος, τόσο των μη εστεροποιημένων λιπαρών οξέων (NEFA) όσο και του β-υδροξυβοτυρικού οξέος (ΒΗΒΑ) είναι σε αυξημένα επίπεδα. Τα NEFA όπως και τα BHBA είναι δύο στοιχεία τα οποία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανοσοκαταστολή της αγελάδας, λίγο πριν έως και οκτώ εβδομάδες μετά τον τοκετό. Η αντιμετώπιση του προβλήματος, αντικειμενικά είναι δύσκολη, όμως μερικά από τα προληπτικά μέτρα τα οποία επιδρούν θετικά είναι η χορήγηση προπυλενικής γλυκόλης, η οποία βελτιώνει την όρεξη του ζώου. Επίσης, η προσθήκη προστατευμένης χολίνης, βοηθά στο μεταβολισμό των λιπιδίων του ήπατος, προλαμβάνοντας τη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ, δρώντας ως ηπατοπροστατευτική. Επιπλέον, η συμπληρωματική χορήγηση νιασίνης φαίνεται να μειώνει τα περιστατικά εκδήλωσης καιτοναιμίας κατά την αρχή της γαλακτοπαραγωγής, διότι ευνοεί να ενεργοποιηθεί ο ενεργειακός μεταβολισμός του ζώου, για να μπορέσει να ανταποκριθεί καλύτερα το ζώο στις αυξημένες ανάγκες του.

Στην προσπάθεια του ο επιστημονικός κόσμος να μειώσει τα προβλήματα του αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου, το οποίο πέραν από τις μεταβολικές νόσους, επηρεάζει κατά κύριο λόγο την αναπαραγωγική ικανότητα του ζώου, έγινε προσπάθεια ώστε να μειωθεί η διάρκεια της ξηράς περιόδου ή και ακόμα να εξαλειφθεί, με στόχο να «μεταφερθεί» ένα μέρος της γαλακτοπαραγωγής στην ξηρά περίοδο, ώστε να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο, η εκδήλωση του φαινομένου αυτού. Στις περιπτώσεις αυτές, έχει διαπιστωθεί ότι τα ζώα που διατηρήθηκαν σε ξηρά περίοδο τεσσάρων εβδομάδων και τα ζώα τα οποία δεν πέρασαν από καθόλου ξηρά περίοδο είχαν 15% και 25% χαμηλότερη γαλακτοπαραγωγή, σε σχέση με τα ζώα που είχαν διατηρηθεί σε ξηρά περίοδο διάρκειας εξήντα ημερών, αντίστοιχα. Απάντηση στην παρατήρηση αυτή, είναι ότι τα  κύτταρα του μαστικού αδένα αυξάνονται σημαντικά στην ξηρά περίοδο και ως εκ τούτου οι αγελάδες έχουν μεγαλύτερη συγκέντρωση νέων και δραστήριων εκκριτικών κυττάρων στο μαστικό αδένα σε σχέση με τις αγελάδες που δεν έχουν περάσει από ΞΠ ή έχουν μικρότερη διάρκεια. Γενικά, ισχύει ότι για την ανάπλαση του μαστού χρειάζονται περίπου τριάντα ημέρες για να είναι έτοιμος ο μαστός να παρέχει τα μέγιστα στην γαλακτοπαραγωγή και για την παραγωγή πρωτογάλακτος περί τις είκοσι ημέρες, ώστε να μπορέσουν να παραχθούν οι ενδεικνυόμενες ποσότητες ανοσογλουβινών στο πρωτόγαλα. Συνέπεια τούτου θα πρέπει η ξηρά περίοδος να είναι διάρκειας τουλάχιστον πενήντα ημερών. Στην περίπτωση όπου η ΞΠ είναι πέραν των 70 ημερών, έχει διαπιστωθεί ότι είναι πολύ ευκολότερη η εναπόθεση σωματικού λίπους με τις γνωστές επιπτώσεις (δυστοκίες, μειωμένη λήψη τροφής, καιτοναιμία, υπασβαιστιαιμία, μειωμένη γαλακτοπαραγωγή κ.α.). Συνέπεια αυτών, ως ιδανικότερη διάρκεια της ξηράς περιόδου είναι από πενήντα πέντε ως εξήντα πέντε ημέρες, μια διάρκεια η οποία επαληθεύεται από πολλές σύγχρονες μελέτες, όπως για παράδειγμα το 75% των Αμερικανών αγελαδοτρόφων έχουν κατά μέσον όρο διάρκεια ξηράς περιόδου ίση με 60,2 ημέρες.

Σημαντικό σημείο, είναι όταν οι αγελάδες εξακολουθούν να διατηρούν υψηλές ποσότητες παραγωγής γάλακτος πριν από την είσοδο τους στην ξηρά περίοδο, όπως για παράδειγμα πέραν των 20 κιλών την ημέρα. Δίνεται, η δυνατότητα στον εκτροφέα να περάσει αμέσως στην ξηρά περίοδο, αλλά με αυξημένες πιθανότητες εκδηλώσεων μαστίτιδων, όπου σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή ή αν πρακτικά δίνεται η δυνατότητα στον εκτροφέα να μειώσει σταδιακά την ποσότητα των συμπυκνωμένων ζωοτροφών (αυτόματες ταΐστρες) είκοσι μέρες πριν την είσοδο της αγελάδας στην ξηρά περίοδο, αποτελώντας μια ασφαλέστερη αλλά χρονοβόρα διαδικασία.

Αξιοσημείωτες μεταβολές συμβαίνουν και στους προστόμαχους των αγελάδων, στην ξηρά περίοδο λόγω των έντονων και απότομων μεταβολών των σιτηρεσίων, όπως για παράδειγμα σιτηρέσια πλούσια σε συμπυκνωμένες ζωοτροφές, ακολουθούνται από σιτηρέσιο πλούσιο σε χονδροειδείς ζωοτροφές, όπου και αυτά πάλι θα αντικατασταθούν στην έναρξη της γαλακτικής περιόδου από σιτηρέσια πλούσια επίσης, σε συμπυκνωμένες ζωοτροφές. Λόγω αυτών των διατροφικών αλλαγών, παρουσιάζονται σημαντικές μεταβολές στο μικροβιακό πληθυσμό των προστόμαχων. Γι’ αυτό, ορθό είναι να γίνονται σταδιακές αλλαγές κατά τη διάρκεια της ξηράς περιόδου και πιο συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια της β’ φάσης της ξηράς περιόδου, ώστε να προετοιμάζεται ο μικροβιακός πληθυσμός και να είναι όσο το δυνατό πιο προσαρμοσμένος στη διατροφή της γαλακτικής περιόδου, ώστε να αποφευχθούν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία του ζώου, συνέπεια της απότομης πτώσης του pH της μεγάλης κοιλίας.

Συμπερασματικά, ένα σωστό πρόγραμμα διαχείρισης, απαιτεί η φροντίδα που θα λαμβάνουν οι αγελάδας κατά τη διάρκεια της ξηράς περιόδου, να είναι στο ίδιο επίπεδο με την φροντίδα που παρέχεται στις αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, αν όχι και περισσότερο. Διατροφή και διαχείριση, παίζουν σημαντικότατο ρόλο στην ξηρά περίοδο. Ο κύριος στόχος των αγελαδοτρόφων είναι να πάρουν όσο το δυνατό αποτελεσματικά,  περισσότερο γάλα από τα ζώα τους. Ο μόνος σίγουρος τρόπος να επιτευχθεί μέγιστη παραγωγή και αναπαραγωγική αποδοτικότητα, είναι η σωστή ξηρά περίοδος. Αυτός ο τρόπος, θα βοηθήσει να μειωθεί το ρίσκο των μεταβολικών νόσων και να εξασφαλίσει στις αγελάδες γαλακτοπαραγωγής να ξεκινήσουν την γαλακτική τους περίοδο με την ιδανική σωματική κατάσταση και υγεία.

Για περισσότερες πληροφορίες, απευθυνθείτε στο Τεχνικό Προσωπικό του Τμήματος Μηρυκαστικών της Εταιρείας μας:

Γιάννης Ξυπολέας, τηλ. 99598093

Λένος Γιασουμής, τηλ. 99343820